تباين است وتمايز به محض نيت است . واين از قبيل آن نيست كه نماز در مسجد كردن مستحب است كه اين استحباب ، امر خارج مقارن عبادت ، است نه داخل در ماهيت ، پس هر گاه كسى به اعتقاد اين كه آن موضع مسجد است شروع كرد به نماز از براي ادراك فضيلت نماز در مسجد ودر بين نماز معلومش شد كه آنجا مسجد نيست ، اينجا نماز صحيح است چون در مسجد بودن جزء ماهيت نيست . وبه هر حال محض نيت جماعت منشأ حصول تباين مىشود واحد متباينين موجب امتثال از ديگرى نمىشود واز اين جهت است كه در مواضع عدول از نمازى به نماز ديگر ، اقتصار مىكنيم به مورد نص . وظاهر اين است كه مسئله از غايت وضوح محتاج به بيان نيست واين كه در أول وهله ، مكلف مخير است ما بين نماز جماعت وفرادى وجماعت أفضل فردين است ، لازم نمىآيد كه بعد از دخول در أحد فردين به آن تخيير باقي باشد . خصوصا در وقتي كه بتوان اين را آن كرد به سبب حصول مميزات خارجتا در خارج . 292 : سؤال : در دو ركعت آخر ، آيا بر مأموم لازم است ذكر يا قرائت يا نه ؟ وهر گاه لازم باشد عمدا يا جهلا ترك نمايد ، نماز أو باطل است يا صحيح ؟ جواب : أحوط بلكه اظهر اين است كه ترك نكند قرائت يا ذكر را به اينكه ساكت بماند وأحوط بلكه اظهر اين است كه قرائت را ترك كند ، خصوصا در نماز جهريه واكتفا به ذكر كند وأحوط اين است كه به مطلق ذكر اكتفا نكند ، اگر چه اظهر كفايت آن است بلكه بهتر آن است كه تسبيحات اربع بگويد وآن را هم سه مرتبه بگويد . 293 : سؤال : هر گاه مأموم در ركعت آخر به امام نرسد وقرائت بر أو واجب باشد ووقت أو وفا ننمايد كه قرائت را تمام نمايد ، متابعت امام نمايد يا قصد انفراد نموده ، قرائت را تمام نمايد ؟ جواب : هر گاه مظنه دارد كه وقت ، وفا مىكند به حمد وسوره يا به حمد تنها ، شروع كند به خواندن وهر گاه در بين قرائت ، امام به ركوع رود ، حمد را تمام كند وملحق شود به امام ، هر چند ركوع را با أو در نيابد وهر گاه جزم دارد يا مظنه دارد كه